Tranh chấp đất đai là gì? Quy trình giải quyết tranh chấp đất đai

1. Tranh chấp đất đai là gì?

Tranh chấp đất đai là sự bất đồng, mâu thuẫn về quyền, nghĩa vụ liên quan đến việc sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai. Đây được coi là dạng tranh chấp phổ biến và phức tạp nhất hiện nay. Theo Hiến pháp 2013, đất đai được coi là tài sản thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước chủ trì quản lý. Khoản 24 Điều 3 Luật đất đai 2013 định rõ về tranh chấp đất đai.

>>> Xem thêm: Chi phí thuê luật sư tranh chấp đất đai mới nhất

Khái niệm tranh chấp đất đai

Tranh chấp đất đai có thể được chia thành các dạng đa dạng, tùy thuộc vào nguyên nhân và tình huống cụ thể mà tranh chấp xảy ra. Để giải quyết tranh chấp đất đai hiệu quả, cần phải xác định được các dạng tranh chấp đất đai phổ biến. 

Dưới đây là những dạng tranh chấp đất đai chủ yếu hiện nay:

Tranh chấp đất đai về quyền sử dụng đất

Tranh chấp đất đai về quyền sử dụng đất là những tranh chấp giữa các bên với nhau xoay quanh việc ai có quyền sử dụng hợp pháp đối với một mảnh đất cụ thể. Trong loại tranh chấp này, thường gặp các loại tranh chấp:

- Tranh chấp về ranh giới đất
Trong tranh chấp về ranh giới đất, các bên tranh cãi về ranh giới cụ thể của một mảnh đất. Điều này có thể xảy ra khi không có sự thống nhất về ranh giới trong văn bản pháp lý hoặc khi có sự mâu thuẫn về phân định ranh giới

.
- Tranh chấp về quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất trong các quan hệ ly hôn, thừa kế
Trường hợp này thường xảy ra khi có sự chia tách, ly hôn hay di chúc trong một gia đình và các bên tranh chấp về quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất.
- Tranh chấp đòi lại đất
Tranh chấp đòi lại đất xảy ra khi có một bên yêu cầu trả lại một mảnh đất đã được chuyển nhượng cho một bên khác.

- Tranh chấp giữa người dân tộc thiểu số với người đi xây dựng vùng kinh tế mới
Trường hợp này thường xảy ra khi người dân tộc thiểu số đang sinh sống trên đất có kế hoạch xây dựng khu vực kinh tế mới và tranh chấp về quyền sử dụng đất.

Tranh chấp về mục đích sử dụng đất

Trong tranh chấp về mục đích sử dụng đất, các bên có bất đồng về mục đích sử dụng đất của một khu vực cụ thể. Thông thường, tranh chấp này thường xảy ra khi trong quá trình phân bổ đất cho các chủ thể sử dụng, Nhà nước đã xác định mục đích sử dụng đất thông qua quy hoạch sử dụng đất. Các tranh chấp trong dạng này bao gồm:
- Xảy ra khi người sử dụng đất sử dụng đất sai mục đích so với khi Nhà nước giao đất, cho thuê đất

Trong trường hợp này, một bên sử dụng một mảnh đất cho mục đích không phù hợp với mục đích sử dụng đất mà Nhà nước đã xác định.

2. Quy trình giải quyết tranh chấp đất đai

Giải quyết tranh chấp đất đai là hoạt động của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nhằm tìm ra các giải pháp đúng đắn, dựa trên cơ sở quy định pháp luật, để xác định rõ quyền và nghĩa vụ của các chủ thể trong quan hệ đất đai. Thông thường, tranh chấp đất đai được giải quyết theo các hình thức sau:

Hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã: Trong trường hợp tranh chấp đã được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã mà không thành, các bên có thể tiếp tục giải quyết theo các hình thức khác.

Giải quyết tại Tòa án nhân dân: Tranh chấp đất đai mà đương sự có Giấy chứng nhận hoặc các giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật đất đai 2013 và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất, thì do Tòa án nhân dân giải quyết.

Nộp đơn yêu cầu giải quyết tại Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền: Tranh chấp đất đai mà đương sự không có Giấy chứng nhận hoặc các giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật đất đai 2013, thì đương sự có thể lựa chọn hai hình thức giải quyết tranh chấp: nộp đơn yêu cầu giải quyết tại Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền; hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

>>> Tham khảo ngay tư vấn từ TOP 10 luật sư đất đai uy tín tại Hà Nội khi gặp các tranh chấp liên quan đến đất đai.